تاجیکستان

تاجیکستان یا جمهوری تاجیکستان (به فارسی تاجیکستان: Ҷумҳурии Тоҷикистон) کشوری در آسیای میانه است. این کشور از جنوب با افغانستان ، از باختر (غرب) با ازبکستان ، از شمال با قرقیزستان ، و از خاور (شرق) با چین همسایه است. تاجیکستان یک کشور محاط در خشکی است که در گذشته راه ابریشم از آن گذر می‌کرده است . پهناوری تاجیکستان ۱۴۳٬۱۰۰ کیلومتر ......(بر روی ادامه مطب کلیک کنید.)


 

Ҷумҳурии Тоҷикистон
جمهوری تاجیکستان
پرچم تاجیکستان نشان ملی تاجیکستان
پرچم نشان ملی تاجیکستان
شعار ملی: ندارد
سرود ملی: سرود ملّی
جایگاه کشور تاجیکستان روی نقشه
پایتخت
 - مختصات جغرافیایی
شهر دوشنبه
بزرگ‌ترین شهر دوشنبه
زبان رسمی فارسی تاجیکی
نوع حکومت جمهوری
امامعلی رحمان
آقل غیباللهیوچ آقلاو
تشکیل
 استقلال از اتحاد جماهیر شوروی
 
۱۸ شهریور ۱۳۷۰

(۹ سپتامبر ۱۹۹۱)

مساحت
 - کل
 
 - آبها (%)
 
‪۱۴۳٬۱۰۰ km² ‫(۹۵ام)

۰.۳
جمعیت
 - برآورد ۲۰۰۸
 - تراکم جمعیت
 
‪۷٬۲۱۵٬۷۰۰ ‫(۱۰۰ام)
‪۴۵/km² ‫(۱۵۱ام)
تولید ناخالص داخلی
(برابری قدرت خرید)
 - کل
 - سرانه
براورد ۱۳۸۶

۳،۷۱۲ میلیارد دلار ()
۱،۸۴۲ دلار (۱۱۲ام)
شاخص توسعه انسانی (۱۳۸۶) ۶۷۳/۰ (۱۲۲ام) – بالا
واحد پول سامانی (‏TJS)
منطقه زمانی
 - در تابستان (DST)
TJT (UTC+5)
DST
دامنه اینترنتی
پیش‌شماره تلفن
+۹۹۲

تاجیکستان یا جمهوری تاجیکستان (به فارسی تاجیکستان: Ҷумҳурии Тоҷикистон) کشوری در آسیای میانه است. این کشور از جنوب با افغانستان ، از باختر (غرب) با ازبکستان ، از شمال با قرقیزستان ، و از خاور (شرق) با چین همسایه است. تاجیکستان یک کشور محاط در خشکی است که در گذشته راه ابریشم از آن گذر می‌کرده است . پهناوری تاجیکستان ۱۴۳٬۱۰۰ کیلومتر مربع (۹۵ام) است. تاجیکستان کشوری کوهستانی و پربارش است و منابع آّب فراوانی دارد.

جمعیت تاجیکستان ۷٬۲۱۵٬۷۰۰ تن (براورد ۱۳۸۷) است. حدود ۸۰٪ مردم تاجیک هستند (که به فارسی تاجیکی سخن می‌گویند)، ۱۵٪ ازبک‌ و سایر مردم روس ، اوکراینی‌ ، چینی‌ ، کره‌ای‌ ، تاتار و غیره هستند. دین بیشتر مردم اسلام است (بیشتر سنی ، دارای اقلیت قابل توجه شیعه اسماعیلی).

تاریخ و فرهنگ تاجیکستان با ایران اشتراکات بسیاری دارد. در دوران پیش از اسلام ، تاجیکستان جزئی از شاهنشاهی ایران بود. پس از اسلام، سرزمین خراسان بزرگ (از جمله تاجیکستان) زنده کننده فرهنگ ایرانی و به وجود آورنده زبان فارسی دری بود که جانشین زبان پهلوی شد. نخستین شاعران پارسی زبان از این ناحیه به پا خاستند، به ویژه رودکی ، که پدر شعر فارسی محسوب می‌گردد . در نخستین سده‌های هجری ، خراسان و ماوراالنهر مهد تمدن و علوم اسلامی بودند و بزرگانی مانند ابن سینا و فارابی در خود پرورند. حکومت سامانی نیز از تاجیکستان برخاسته است.

واژهٔ تاجیکستان از دو بخش "تاجیک" و "ستان" تشکیل شده است که به معنای «سرزمین تاجیک‌ها» است. پایتخت تاجیکستان شهر دوشنبه است و زبان رسمی آن فارسی با گویش تاجیکی است، گرچه زبان روسی نیز کاربرد گستردهٔ بازرگانی و حکومتی دارد. یکای پول تاجیکستان، سامانی نام دارد. این کشور در سال ۱۳۷۰ هجری خورشیدی (۱۹۹۱) با فروپاشی شوروی، استقلال یافت.

حکومت تاجیکستان ، جمهوری است و رئیس جمهور کنونی این کشور امامعلی رحمان است که از سال ۱۳۷۱ تاکنون بر سر قدرت است. تاجیکستان روابط خوبی با ایران دارد و ارتباطات دو کشور روز به روز بیشتر و عمیقتر می‌شود.

 

فهرست مندرجات

[نهفتن]

تاریخ

نوشتار اصلی: تاریخ تاجیکستان

سرزمین سغد باستان که سرزمین کنونی تاجیکستان را دربر می‌گیرد ، در زمان داریوش یکم به جزئی از امپراتوری هخامنشی تبدیل شد . پس از یورش اسکندر مقدونی ، تاجیکستان به ترتیب جزئی از پادشاهی‌های سلوکی ، اشکانی ، کوشان و ساسانی بوده ‌است .

مجسمه ولادیمیر لنین ، از رهبران شوروی سابق ، در شهر دوشنبه

در سال ۷۱۵ میلادی (در زمان امویان)، این سرزمین به تصرف عرب‌ها درآمد و مردم تاجیک دین اسلام را پذیرفتند. پس از اسلام تاجیکستان تبدیل به مهد زبان فارسی دری و فرهنگ و علوم گوناگون سد.

در سدهٔ دهم میلادی ، تاجیکستان جزئی از قلمروی سامانیان بود. پس از سامانیان ، تاجیکستان به ترتیب جزئی از حکومتهای غزنوی ، سلجوقی ، خوارزمشاهیان ، مغول ، تیموریان و ازبک بوده است. در سدهٔ نوزدهم میلادی ، شمال تاجیکستان (خجند) جزئی از خانات خوقند، و جنوب تاجیکستان جزئی از خانات بخارا بوده است. خانات بخارا در سال ۱۲۴۵ خورشیدی (۱۸۶۶) ، و خانات خوقند در سال ۱۲۴۷ (۱۸۶۸) ، زیر سلطهٔ روسیه تزاری درآمدند.

پس از انقلاب اکتبر، در سال ۱۳۰۷ (۱۹۲۸) ، جمهوری سوسیالیستی شوروی تاجیکستان (جزئی از اتحاد جماهیر شوروی) تشکیل شد. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی ، در سال ۱۹۹۱ ، تاجیکستان به استقلال دست یافت.

کمی پس از استقلال تاجیکستان در سال ۱۳۷۰ (۱۹۹۱) ، جنگ داخلی پنج ساله بین دولت تحت حمایت مسکو و مخالفان اسلامگرا (به رهبری عبدالله نوری) درگرفت.

در این جنگ، بیش از ۵۰ هزار نفر کشته و بیش از ۷۰۰ هزار نفر بی‌خانمان شدند. در سال ۱۳۷۶ (۱۹۹۷) با وساطت سازمان ملل متحد ، پیمان صلح به امضای دو طرف رسید.

 سیاست

امامعلی رحمان رئیس جمهور تاجیکستان سال ۲۰۰۱


امامعلی رحمان از سال ۱۳۷۱ ریاست جمهوری تاجیکستان را به عهده دارد . در سال ۱۳۷۱ ، پس از برکناری اجباری رحمان نبی ، نخستین رهبر این کشور پس از استقلال از اتحاد جماهیر شوروی سابق ، امام علی رحمان ، که پیشتر رئیس یک مجتمع کشاورزی بود، به مقام ریاست شورای عالی تاجیکستان منصوب شد . در سال ۱۳۷۳ ، رحمان به مقام ریاست جمهوری انتخاب شد . پس از پایان دورهٔ پنج ساله ، او دوباره در سال ۱۳۷۸ به مدت هفت سال دیگر به این مقام برگزیده شد.

در سال ۱۳۸۲ ، در یک همه‌پرسی ، ۹۳٪ مردم به اصلاح قانون اساسی (برای ممکن‌شدن انتخاب دوبارهٔ رحمان) رای مثبت دادند. دولت می‌گوید که ۹۶٪ مردم در این همه پرسی شرکت کرده‌اند . در نوروز ۱۳۸۶ ه‍.خ. (۲۰۰۷ م) امامعلی رحمانف خواستار آن شد که او را امامعلی رحمان بنامند . از آنجا که امکان تمدید دورهٔ ریاست‌ جمهوری در کنار ده‌ها اصلاحیهٔ دیگر به رأی گذاشته شد ، منتقدان دولت گفتند که رأی مردم با آگاهی کامل نبوده است.[۱]

 

 جغرافیا

تصویر ماهواره‌ای تاجیکستان


پهناوری تاجیکستان ۱۴۳٬۱۰۰ کیلومتر مربع (۹۵ ام در جهان) است و جمعیت آن حدود ۷ میلیون تن (حدوداً ۱۰۰ ام در جهان) است (آمار ۲۰۰۸). تراکم جمعیت در این کشور ۴۶ تن در هر کیلومتر مربع است. تاجیکستان کشوری کوهستانی و سرسبز با بارندگی فراوان است که می‌تواند صادرکنندهٔ آب و برق به سایر کشورها باشد. تاجیکستان کشوری مرتفع است که رشته‌کوه پامیر آن را پوشانده است، ولی در شمال کشور، منطقه پست فرغانه وجود دارد.

 مرزها

  • چین (خاور): ۴۱۴ کیلومتر

 

 تقسیمات کشوری

نقشه توپوگرافی تاجیکستان

کشور تاجیکستان دارای سه استان (در تاجیکی: ولایت) و یک منطقه خودمختار است که عبارت اند از:

پرچم تاجیکستان

تاجیکستان

پایتخت دوشنبه
استان‌ها و مناطق

استان ختلاناستان سغدناحیه‌های تابع جمهوریکوهستان بدخشان

برون‌بوم‌ها

سَروانقره‌آغاچواروخ

شهرهای اصلی

اِستـرَوشَناِسفَرهایوَجپنجیکندپنجتورسون‌زادهچکالوفحصارخاروغخجنددوشنبهشهر توسغفورففرخارقُرغان‌تپهکان بادامکولابغَرممرغابنارکوحدتیاوان

نقاط دیدنی

آرامگاه رودکیآرامگاه شیخ مصلح‌الدینآرامگاه میر سید علی همدانیبازار شاه‌منصوربازاردرهباغ گیاه‌شناسی پامیردژ هلبککتاب‌خانه فردوسیکوک‌گنبدکوهستان فانمغ‌تپهمنطقه حفاظت‌شده حصارموزه ملی تاجیکستانمیدان سامانی دوشنبه

نوشتار اصلی: استان‌های تاجیکستان

 

 

 قلّه‌ها

کوه Height Location
قلّهٔ استقلال (قلّهٔ انقلاب) 7,174 متر 23,537 فوت     شمالی‌ترین مرز در Trans-Alay Range
Kyzylart Pass 4,280 متر 14,042 فوت     شمالی‌ترین مرز در Trans-Alay Range
قلّهٔ اسماعیل سامانی (بلندترین قلّه) 7,495 متر 24,590 فوت     شمال ولایت خودمختار کوهستان بدخشان
قلّهٔ ابن سینا (قلّهٔ لنین) 6,974 متر 22,881 فوت     شمال قلّهٔ اسماعیل سامانی
قلّهٔ کورژنیوسکی 7,105 متر 23,310 فوت     ولایت خودمختار کوهستان بدخشان
رشته‌کوه آکادمیای فان‌ها 6,785 متر 22,260 فوت     ولایت خودمختار کوهستان بدخشان
قلّهٔ کُنکُرد 5,469 متر 17,943 فوت     مرز جنوبی رشته‌کوه قره‌قوروم
قلّهٔ کارل مارکس 6,726 متر 22,067 فوت     مرز جنوبی رشته‌کوه قره‌قوروم
قلّهٔ مایاکاوسکی 6,096 متر 20,000 فوت      مرز افغانستان.

 

 اقتصاد

تاجیکستان از فقیرترین کشورها در میان جمهوری‌های سابق اتحاد شوروی است. در سال ۲۰۰۵، تولید ناخالص ملی آن نزدیک به ۲ میلیارد دلار بود.[۲]

 مردم

کودکان تاجیک

۷۹.۹٪ مردم تاجیک هستند (که به فارسی تاجیکی سخن می‌گویند)، ۱۵.۳٪ ازبک‌ و ۱.۱٪ روس هستند. اقلیت‌های کوچک دیگری نیز از قبیل اوکراینی‌، چینی‌، کره‌ای‌، تاتار و غیره نیز در تاجیکستان وجود دارند که ۲.۶٪ از جمعیت این کشور را تشکیل می‌دهند.[۲] دین بیشتر مردم اسلام است (بیشتر سنی، دارای اقلیت قابل توجه شیعه اسماعیلی).

 

 نگارخانه

  
نویسنده : سینا رجبی و خشایار اورعی ; ساعت ۱۱:٠٢ ‎ق.ظ روز ۱۳۸۸/٦/٢
تگ ها : کشورها